آموزگار پایه ی پنجم ابتدایی

اولین وبلاگ تخصصی پایه پنجم ابتدایی در ایران

در دائرالمعارف اسلامي راجع به تقويم جلالي و خواجه حكيم امام عمر خيامي ( خيام ) چنين آمده است:

در تاريخي كه در قديم الايام در ايران رايج بوده سال مركب مي شده از دوازده ماه سي روزه و پنج روز موسوم به خمسه مسترقه يا اندرگاه كه آن را به آخر ماه هشتم يعني ابان ماه مي افزودند از اينجا در هر 4 سال تقريبا" يك روز مي ماند و لهذا هر صدوبيست سال يك ماه اضافه كرده سال را 13 ماهه مي گرفتندو تاريخ قيصري از اين تاريخ دقيق تر است زيرا در آن هر چهار سال يك دفعه اصلاح به عمل مي آمد.

خلاصه مطابق تقويم فوق در سال 467 هجري ( 1074 – 1075 ) ميلادي در زمان سلطنت جلال الدين ملكشاه سلجوقي نوروز مصادف 13 حوت شده بود، لهذا مشاراليه جمعي از منجمين و رياضيون بزرگ  آن عصر را منجمله عمر خيامي و ابوالمظفر يا امام مظفر اسفرازي و ميمون بن نجيب واسطي و عبدالرحمن خازني و ابواالعباس لوكري در رصد خانه اي كه محل آن معلوم نيست و احتمالا" در اصفهان يا ري يا نيشابور بوده جمع كرد و به اصلاح تقويم و تطبيق آن با نتايج ارصاد واداشت و آنان تاريخي موسم به تاريخ جلالي يا ملكي ترتيب دادند اصلاحات منجمين جلال الدين كاملا" معلوم نيست و در قدر متيقن اين است كه سال را مركب از دوازده ماه سي روزه و پنج روزه كه به آخر ماه دوازدهم اضافه مي شد مي گرفتند و بعد از چهار سال يك روز به سال اضافه مي نمودند ( معلوم نيست در چه موقع سال اين روز در دنبال پنج روز مذكور اضافه مي شد) و مبدا تاريخ جديد روز دهم رمضان 471 هجري مطابق 15 مارس 1079 ميلادي بوده و در آن روز آفتاب در صورت حمل وارد مي شد.

راجع به تعيين دوره اي كه در پايان آن اين تقويم با حقيقت امر مطابق مي شود دو قول است كه هيچ يك خالي از اشكال نيستند الغ بيك در مقدمه زيج مي نويسد. و به هر چهار سال يك روز كبيسه باشد و چون شش بار يا هفت بار به چهار كبيسه افتد يكبار كبيسه به پنج سال افتد ولي به قول قطب الدين شيرازي اين اضافه به پنج سال بعد از هفت يا هشت اضافه به چهار سال اجراء مي شده .

مطابق قول الغ بيك طول سال به طور متوسط 241935/365 روز مي شود و حال اينكه مقدار حقيقي آن 2422/365 است. پس هر 3770 سال يك روز خطا حاصل مي شود و حال آنكه در تقويم گرگواري 3330 سال يك روز خطا مي شود و لهذا تقويم جلالي از تقويم گرگواري دقيق تر است.

تقويم و تاريخ جلالي از تقويم ها و تواريخ بسيار مشهور است كه به نام هاي ملكي يا ملكشاهي يا فارسي محدث يا تاريخ محدث معروفيت دارد. اساس اين تقويم كه تقويم خورشيدي امروز و تقويم ملي ايرانيان است، گذشته اي كهن دارد.

آغاز تقويم جلالي روز آدينه ( جمعه ) دهم ماه رمضان سال 471 هجري مهي ( قمري ) برابر با 15 ماه مارس سال 1079 ميلادي و برابر با 15 از سال 1390 رومي و برابر با روز نخست فروردين ماه از سال 458 هجري خورشيدي است.

آغاز سال جلالي روز نخست بهار است كه آن را نوروز سلطاني مي ناميدند و مركب از 12 ماه سي روزه و پنج روز اضافه به دنبال ماه دوازدهم دارد كه در سال هاي كبيسه شش روز است. اجراي كبيسه هر چهار سال يكبار است كه به نام كبيسه رباعي معروف است و كبيسه خماسي آن طور كه آمده است در هر سي و سه و يا بيست و نه سال يكبار پس از پنج سال اجرا مي گردد. طول سال خورشيدي به حساب دقيق رصد خانه ها 365 شبانه روز و 5 ساعت و 48 دقيقه و 46 ثانيه است كه اين رقم به طور متوسط معادل با 2422/365 است.

تقويم جلالي بهترين وسيله تطبيق سال عرفي با سال اعتدالي است و اشتباه حاصل از آن چيزي نزديك به يك روز در هر 3770 سال مي باشد.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط غلامحسین پناهنده  |